بيشتر از استعمال داروى سرد براى معالجهء آن قسمت از مزاج است كه گرم است و همراه سوء مزاج سرد بر معده وارد شده است ؛ به‌ويژه اگر تشخيص دادى كه برخى از اندامان همجوار معده به سوء مزاج سرد گرفتارند يا ناتوان شده‌اند . اگر سوء مزاج معده سوء مزاج تر و سوء مزاج خشك باهم باشد ، باز بايد با دقت كامل و احتياط عمل كنى كه اين نوع از سوء مزاج نيز بر خلاف يكديگرند و داروى معالج اين دو حالت همان حالت داروى علاجى مزاج گرم و سرد دارند . تنها تفاوت در اينجاست كه مدت رطوبت‌بخشى دارو در علاج مزاج خشك بايد درازتر از مدتى باشد كه داروى رطوبت‌بخش براى تأثيرگذارى بر سوء مزاج خشك بماند . و اين را هم بدان ! كه اگر بيمارى و ناسازگارى معده ناشى از وجود مادهء بيمارى در معده است و ماده سرپيچى مىكند و بيرون نمىآيد ، بهترين علاج با « معجونهاى مسهل » ( ايارج ) است كه در اصلاح حال معده از هر داروى ديگرى مددكارتر است و معده را در اداى وظايفى كه برعهده دارد كمك شايان مىنمايد . اما اگر سوء مزاج ساده و بدون ماده است ، بر استعمال معجونها ( ايارج ) اعتماد مكن زيرا اگر سوء مزاج گرم بدون تداخل ماده است يا سوء مزاج خشك ساده و بدون ماده است و ايارج را به كار بردى ، معده زيان بيند . براى علاج معدهء سرد مزاج از سوء مزاج سرد سادهء بدون ماده ، داروهاى تأثيربخش‌تر از ايارج هست ، كه مادهء سبب بيمارى را از كمين‌گاه بيرون كشند و به خارج پرت كنند . اگر مادهء بيمارى از اندامى ديگر غير معده آمده و به معده ريزش كرده است ، هرگاه معده را پاكسازى كردى و مادهء خرابكارى را بيرون راندى فورا به تقويت معده بپرداز ! تا ديگر چنين خلط ناخوانده‌اى را در خود نپذيرد و ياراى نپذيرفتن خلط بيگانه را داشته باشد . باندپيچى و بستن دست و پا و گرم كردن آنها نيز در راه قطع كردن بر خلط بيگانه - كه از اندامى ديگر مىآيد و مىخواهد به معده سر بزند - مددكارند و ماده را در جاى خود ميخكوب مىكنند و نمىگذارند ويلان شود و در معده جاى سكونت بيابد . و اينك داروهايى كه در علاج بيمارى معده مفيدند : 1 - شربت خشخاش از ريزش مادهء گرم بيمارى به معده جلوگيرى مىكند . 2 - اگر سوء مزاج معده ناشى از خلط سرد و سردمزاج است ، اول پاكسازى كن ! بعد از آن براى نيرو بخشيدن به معده داروهايى از قبيل : مصطكى ، قرص كوچك گل ، نعناع خشكيده ، عود خام ، ميخك و امثال آنها خوبند كه معده را تقويت مىنمايند و توانى چنان به معده مىدهند كه هر خلطى از هر جايى نتواند سر زده وارد معده شود . 3 - اگر سوء مزاج معده گرم است و مادهء منشأ سوء مزاج خلط گرم مزاج است ، بايد بعد از پاكسازى خلط ، ربهاى سردىبخش ، قرصهاى سردىبخش كه از گل و تباشير ساخته شده‌اند و امثال آنها را براى بيمار تجويز كنى .